Nước giải khát và thức uống có đường khác có những bằng chứng về tác hại đối với sức khỏe ngày càng tăng. Thức uống,  thức ăn có đường đã trở thành mục tiêu chính cho bệnh béo phì và các đồng hành như  tiểu đường và bệnh tim mạch.

Giáo sư Jean-Pierre Despres, tại Khoa Y học và là thành viên của Trung tâm nghiên cứu của Viện Đại học Tim mạch và hô hấp Quebec, cùng 4 nhà nghiên cứu người Mỹ đã đưa thêm 2 bằng chứng buộc tội thức uống có đường (được đăng trên tạp chí Circulation và Diabetes Care). Kết luận của họ: việc tiêu thụ các đồ uống có đường có liên quan tới "dịch bệnh" béo phì - hiện nay ảnh hưởng đến 1,6 tỷ người lớn trên hành tinh này - cũng như làm tăng đáng kể nguy cơ bị hội chứng chuyển hoá, tiểu đường type 2 và bệnh tim mạch.

Các tác giả đi đến kết luận này sau khi xem xét các dữ liệu về ảnh hưởng đối với sức khỏe của việc tiêu thụ thường xuyên các thức uống có đường (là tên gọi chung cho  nhiều loại đồ uống pha thêm đường, bao gồm nước ngọt, thức uống năng lực và năng lượng, cocktail và thức uống trái cây, trà chanh, cà phê và thức uống được bán dưới cái tên bề ngoài của các loại nước vitamin). Các dữ liệu trên là kết quả cùa 11 nghiên cứu liên quan đến hơn 310.000 người tham gia; cho thấy: những người tiêu thụ 1 - 2 loại nước ngọt mỗi ngày có 26% khả năng phát triển bệnh tiểu đường hơn những người tiêu thụ vài lần mỗi tháng (nguy cơ hội chứng chuyển hoá, bệnh tim mạch và đột qụy tương ứng khoảng  20%).

Nước ngọt - thủ phạm của nhiều chứng bệnh

Thức uống có đường hiện là nguồn đường chính trong chế độ ăn uống. Calo mà chúng cung cấp có khà năng làm no rất thấp: cơ thể chỉ ghi nhận một phần, điều này dẫn đến việc tiêu thụ calo hàng ngày vượt mức, gây tăng cân. Hơn nữa, với hàm lượng đường cao nhanh chóng được hấp thu khiến cho chúng ta không thể kiểm soát được bệnh béo phì, một yếu tố chính của nguy cơ bệnh tiểu đường typ 2 và bệnh tim mạch. "Hạn chế tiêu thụ các thức uống ngọt có thể giúp giảm lượng calo hàng ngày, thậm chí không cần điều chỉnh thêm các thói quen ăn uống" - GS Jean-Pierre Després khẳng định như vậy trong đề tài đặc biệt về thức uống có đường, vừa được Hiệp hội Y tế cộng đồng Quebec (ASPQ) công bố. "Đây là một lời khuyên rất đơn giản nhưng sẽ có tác động đáng kể đến sức khỏe".

Không có giá trị dinh dưỡng

Các tác giả  nghiên cứu về béo phì tại Đại học Laval cũng có ý kiến về đề tài này:  "Nước giải khát chỉ đơn giản là chất kẹo lỏng. Giá trị dinh dưỡng của chúng là không thực tế bởi vì chỉ chứa chủ yếu là nước và đường được thêm vào dưới hình thức si-rô có hàm lượng fructose cao. Một chai nước giải khát 490ml chứa 12 muỗng cà phê đường". Mức độ tiêu thụ đồ uống này đã tăng gấp 3 lần trong 30 năm qua ở các nước phát triển, đứng đầu là Mỹ..

Các sản phẩm  thức uống tăng lực cũng không hơn gì. Dù được tăng cường các thành phần như ginkgo biloba, guarana, nhân sâm, nhưng chỉ nhìn lướt qua thành phần cũng biết chúng khác xa với thức uống từ thảo mộc. Hầu hết các nhãn hiệu có chứa hàm lượng cao các chất kích thích như cafein (thậm chí nhiều hơn trong cà phê), taurine và đường. Ai cũng có thể tự do mua và tiêu thụ thoải mái, không hề lo lắng đến sức khỏe của mình, không biết chúng làm tăng nguy cơ về hành vi bạo lực.

Các thống kê điều tra về lối sống của các thành viên trong cộng đồng Đại học (được thực hiện bởi các nhà nghiên cứu Emily Pérusse- Lachance và Vicky Drapeau) cho thấy: nước giải khát ngọt trong khuôn viên trường được sử dụng khá nhiều - 58% sinh viên và 53% nhân viên không bao giờ sử dụng ít hơn 2 chai mỗi ngày (!). Tại thời điểm khảo sát khác, khi thức uống năng lượng không còn là thức uống phổ biến nhất thì vẫn có 29%  học sinh và 9% nhân viên sử dụng các sản phẩm này ít nhất 1 lần trong tháng.

Các nhà nghiên cứu khuyến cáo: tốt nhất là sử dụng các loại thức uống từ trái cây, rau quả hay thảo mộc tự nhiên, không thêm đường - vừa có thể thay đổi khẩu vị hàng ngày, vừa tận hưởng những tính năng từ nguyên liệu, vừa an toàn cho sức khỏe. Nên để thức uống có đường cho những dịp đặc biệt.

Hồng Ân (tổng hợp)